Highlight

• วิสัยทัศน์ของศาลรัฐธรรมนูญ

“ศาลรัฐธรรมนูญเป็นสถาบันหลักที่คุ้มครองความเป็นกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญตามหลักนิติธรรม สร้างความเชื่อมั่นแก่ประชาชน โดยมีกลไกสนับสนุนงานที่มีประสิทธิภาพและมีมาตรฐานเป็นที่ยอมรับ”

• พันธกิจของศาลรัฐธรรมนูญ

1. รักษาความชอบธรรมของการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข
2. รักษาความเป็นกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญ
3. รักษาความสมดุลในระบบการเมือง
4. สร้างความเชื่อมั่นต่อภารกิจของศาลรัฐธรรมนูญ
5. สร้างความถูกต้องเป็นธรรมตามหลักนิติธรรม สร้างบรรทัดฐานในการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพให้แก่ประชาชน

ในระบบการเมืองและการปกครองที่ยึดหลักนิติธรรมนั้น จำเป็นต้องมีหลักประกันว่าองค์กรของรัฐทุกองค์กร ไม่เว้นแม้กระทั่งองค์กรที่ใช้อำนาจสูงสุดฝ่ายต่าง ๆ จะต้องใช้อำนาจในการปฏิบัติหน้าที่ของตนภายใต้กฎเกณฑ์ที่กฎหมายบัญญัติไว้อย่างเคร่งครัด ซึ่งในบรรดากฎหมายเหล่านั้นรวมถึง “รัฐธรรมนูญ” ด้วย ดังนั้นการปกครองโดยยึดหลักนิติธรรมใน “ระบอบประชาธิปไตย” จึงหมายถึงการปกครองที่ไม่ใช่แค่การใช้อำนาจของฝ่ายเสียงข้างมากทางการเมืองเท่านั้น แต่การใช้อำนาจของทุกฝ่ายต้องอยู่ภายใต้รัฐธรรมนูญ โดยศาลรัฐธรรมนูญในฐานะที่เป็นองค์กรพิทักษ์รัฐธรรมนูญอันเป็นกฎหมายสูงสุด ได้ปฏิบัติหน้าที่ภายใต้พันธกิจหลักตามที่กำหนดไว้ 6 ประการ ดังนี้ 

1. รักษาความชอบธรรมของการปกครองในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นประมุข 
    
2. รักษาความเป็นกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญ โดยศาลรัฐธรรมนูญเป็นสถาบันหลักในการพิทักษ์รัฐธรรมนูญในฐานะเป็นกฎหมายสูงสุดของประเทศ ที่บทบัญญัติของกฎหมาย กฎหรือข้อบังคับ หรือการกระทำใดจะขัดหรือแย้งไม่ได้ ซึ่งเป็นหลักประกันสิทธิและเสรีภาพของประชาชนที่บัญญัติรับรองไว้ในรัฐธรรมนูญ ให้ได้รับรองการคุ้มครองไม่ถูกกระทบกระเทือน หรือถูกลิดรอนจากการใช้อำนาจรัฐ โดยสามารถเกิดผลได้จริงในทางปฏิบัติ 
    
3. รักษาความสมดุลในระบบการเมือง โดยศาลรัฐธรรมนูญเป็นสถาบันหลักในการรักษาความสมดุลในระบบทางการเมือง โดยเฉพาะในยามที่เกิดวิกฤติทางการเมือง ศาลรัฐธรรมนูญก็จะทำหน้าที่วินิจฉัยตีความรัฐธรรมนูญเพื่อคลี่คลายวิกฤติดังกล่าว 
    
4. สร้างความเชื่อมั่นต่อภารกิจของศาลรัฐธรรมนูญ โดยการเป็นสถาบันหลักที่ทำหน้าที่พิจารณาวินิจฉัยความชอบด้วยรัฐธรรมนูญของร่างกฎหมายหรือกฎหมาย ทั้งการตรวจสอบร่างกฎหมายก่อนมีการประกาศใช้ และการตรวจสอบกฎหมายที่มีผลใช้บังคับแล้ว เพื่อให้เป็นไปตามที่รัฐธรรมนูญกำหนด  
    
5. สร้างความถูกต้องเป็นธรรมตามหลักนิติธรรม โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานของบทบัญญัติแห่งรัฐธรรมนูญ และบทบัญญัติแห่งกฎหมายที่มีความเป็นธรรม สามารถอธิบายและให้เหตุผลได้ และการใช้อำนาจรัฐจะใช้โดยปราศจากบทบัญญัติแห่งกฎหมายรับรองมิได้ 
    
6. สร้างบรรทัดฐานในการคุ้มครองสิทธิเสรีภาพให้แก่ประชาชน ไม่ให้ถูกกระทบกระเทือนหรือถูกลิดรอนจากการใช้อำนาจรัฐ โดยคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญเป็นเด็ดขาด และยังมีผลผูกพันรัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล องค์กรอิสระ และหน่วยงานของรัฐแล้ว ยังสามารถเป็นบรรทัดฐานให้กับองค์กรเหล่านี้ใช้อำนาจโดยคำนึงถึงเสรีภาพและสิทธิของประชาชน 
    

โดยศาลรัฐธรรมนูญมีสำนักงานรัฐธรรมนูญที่จัดตั้งขึ้นตามพระราชบัญญัติสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2542 ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานธุรการของศาลรัฐธรรมนูญที่เป็นอิสระ มีฐานะเป็นกรมตามกฎหมายว่าด้วยระเบียบบริหารราชการแผ่นดินและอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของคณะตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ มีหน้าที่และอำนาจตามพระราชบัญญัติสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2542 มาตรา 4 ดังนี้ 
1.)    รับผิดชอบงานธุรการของศาลรัฐธรรมนูญ
2.)    ศึกษาและรวบรวมข้อมูล คำสั่ง และคำวินิจฉัยต่างๆเกี่ยวกับงานของคณะตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ 
3.)    สนับสนุนให้มีการศึกษาวิจัยและเผยแพร่กิจการของศาลรัฐธรรมนูญ 
4.)    ปฏิบัติการอื่นตามที่คณะตุลาการศาลรัฐธรรมนูญมอบหมาย 

โดยมีเป้าประสงค์หลักในการดำเนินงานเพื่อยกระดับคุณภาพและมาตรฐานการพิจารณาคดีสู่ระดับสากล เสริมสร้างและพัฒนาระบบบริหารจัดการภายในองค์กรให้มีความเข้มแข็ง บุคลากรมีความสามารถควบคู่คุณธรรมและจริยธรรม ตลอดจนสร้างความรู้ความเข้าใจ และศรัทธาเชื่อมั่นของประชาชนที่มีต่อศาลรัฐธรรมนูญ 

ด้วยวิสัยทัศน์และพันธกิจที่กล่าวมาข้างต้นนั้น ศาลรัฐธรรมนูญจะยังคงมุ่งมั่นทำหน้าที่ให้บรรลุผลสัมฤทธิ์ยิ่งขึ้นไป นั่นคือ การมุ่งรักษาความเป็นกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญ รักษาความสมดุลในระบบการเมือง สร้างความถูกต้องเป็นธรรมตามหลักนิติธรรม สร้างบรรทัดฐานในการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพให้แก่ประชาชน